Przetworniki gitarowe - które wybrać?

Przetworniki gitarowe - które wybrać?

Single czy humbuckery? Pasywne czy aktywne? A może piezo?

gitary.jpg

3 utwory:

1. Jimi Hendrix - “Purple Maze”

2. Guns N’ Roses - “Sweet Child O’ Mine”

3. Pat Metheny Group - “Have You Heard”

Przetworniki gitarowe, zwane także pickupami, to przedmiot niezliczonej ilości dyskusji i sporów pomiędzy gitarzystami. Wystarczy wejść na dowolne forum dla tej grupy muzyków – wszędzie można natknąć się na ciągle to samo zadawane pytanie: Który przetwornik do gitary wybrać?

 O ile odpowiedzi jest zwykle cała masa, o tyle są one dość zróżnicowane i niekiedy tak mocno zagmatwane, że początkujący (a nawet i zaawansowany) adept gry na gitarze elektrycznej, miewa często po przeczytaniu interesującego go wątku nie lada mętlik w głowie. Nie mówiąc już o tym, że mnogość proponowanych rozwiązań bywa ciężka do ogarnięcia, a źródło wiedzy, które miało wyjaśnić i rozwiać wątpliwości, staje się często powodem jeszcze większych rozterek.

Po co w ogóle montuje się przetwornik?

Przystawka gitarowa jest przetwornikiem elektroakustycznym, wykorzystywanym do zamiany mechanicznego drgania struny na sygnał elektryczny, który przekazywany jest do wzmacniacza. Konstrukcja takiego urządzenia i miejsce jego umiejscowienia znacznie oddziałują na charakter brzmienia instrumentu. Często stosuje się konfiguracje kilku pickupów, co jeszcze bardziej komplikuje dokonanie odpowiedniego wyboru przystawki.

 Przetworniki można podzielić na tzw. single (jednocewkowe) i humbuckery (dwucewkowe). Single charakteryzują się dość jasnym, dynamicznym brzmieniem, z wyeksponowanymi środkowymi i górnymi częstotliwościami. Z uwagi na to, że nie posiadają uziemienia, są bardzo czułe. Podczas gry należy uważać na niepożądane efekty typu buczenie czy przydźwięki, ponieważ single „zbierają” sygnały i zakłócenia sieci elektrycznej. Niewątpliwie jednak dużą zaletą pickupów jednocewkowych jest wrażliwość na sposoby artykulacji. Takie przetworniki posiadają też spore możliwości dynamiczne sygnału.

 
 

Humbuckery to z kolei konstrukcje złożone z dwóch cewek, które połączone są w tzw. przeciwfazie, czyli układzie znoszącym i redukującym zakłócenia. Tego typu pickupy posiadają znacznie łagodniejszy i cieplejszy rodzaj brzmienia, eksponującego głównie niskie częstotliwości. Brzmienie tego rodzaju często poszukiwane jest przez wykonawców muzyki metalowej czy jazzowej. Czułość na efekty artykulacyjne może być różna, w zależności od tego, jak mocne są zastosowane w konstrukcji magnesy. Im słabsze magnesy, tym silniej reagują na sposoby wydobywania dźwięku.

 W szerokiej ofercie przetworników znajdują się pickupy pasywne oraz aktywne. Te drugie stworzone zostały w celu odseparowania układu elektrycznego gitary od metalowych elementów i tym samym zauważalnie redukują szum. Ich możliwości dynamiczne są jednak znacznie ograniczone. Takie przetworniki posiadają preamp i muszą być zasilane osobną baterią. Istnieją w odmianach zarówno jednocewkowych, jak i dwucewkowych. Używając ich, należy stale monitorować poziom zużycia baterii, gdyż nie chcielibyśmy żeby podczas wykonywania solówki na koncercie, nastąpiła niespodziewana awaria…

 Ciekawą odmianą przystawek są także pickupy piezo, stworzone do nagłaśniania instrumentów akustycznych.

 Jak sobie poradzić stojąc przed wyborem tak istotnego elementu gitary?

 Przede wszystkim należy przyjąć do wiadomości, że jesteśmy w stanie wywnioskować jedynie niektóre właściwości dźwięku, które zostaną wyeksponowane przez zamontowanie na instrumencie danego rodzaju przetwornika. Nie możemy jednak przewidzieć wszystkiego. Wielu ekspertów zaznacza, że powinno się ostrożnie podchodzić do poszukiwania pickupu pod kątem brzmienia. Na to bowiem jaki będzie efekt końcowy, dobór przetwornika ma wpływ tylko w pewnym zakresie, a dźwięk finalnie może się mocno różnić od pożądanego i wymarzonego brzmienia.

Należałoby najpierw zastanowić się nad właściwościami brzmieniowymi samego posiadanego instrumentu – z jakiego rodzaju drewna jest wykonany (podobno dąb bagienny to jest to!), w jaki sposób jest złożony (czy jest to lite drewno czy nie), jakiego rodzaju są łączenia w korpusie i jak ułożone są przestrzenie rezonansowe. Nawet rodzaj i grubość lakieru nie jest bez znaczenia w tej kwestii i może mieć wpływ na brzmienie! Ponadto ważne jest także docelowe umiejscowienie urządzenia na gitarze, a także cały układ elektroniczny, rodzaje kabli oraz wzmacniacz. W związku z tym, nawet jeśli zamontujemy określony model przetwornika w tym samym miejscu na różnych gitarach, ich brzmienie będzie się każdorazowo różnić.

 
 

 Pickupów na rynku jest bardzo dużo, łatwo więc pogubić się i stracić głowę podczas wybierania odpowiedniego dla siebie urządzenia. Gruntowna selekcja oraz rzetelne sprawdzenie parametrów i opisów producentów – te czynności powinny poprzedzić każdy zakup. Najlepszym rozwiązaniem dla gitarzysty byłoby empiryczne sprawdzenie brzmienia na swoim sprzęcie. Ciężko jest jednak o natychmiastową dostępność wybranych pickupów w sklepach stacjonarnych. Na szczęście istnieje możliwość zamawiania tego typu urządzeń na internetowych serwisach agregujących, wpisując odpowiednią frazę w wyszukiwarkę, np. https://allegro.pl/kategoria/elektronika-przetworniki-122742. Można wtedy łatwo zamówić interesujące nas modele, a jeśli nie spełniają oczekiwań, odesłać je lub odsprzedać.

 „Hendrix grał na stracie z 3 singlami podpiętymi do Marshalla. Jeff Beck używa humbuckera Seymour Duncan ze swoim stratem…” Czy można dobrać przystawki w taki sposób, żeby nasz sprzęt zabrzmiał jak na koncercie Hendrixa?

Do pewnego stopnia na pewno, jednak barwa dźwięku to temat zawierający tak wiele niuansów, że wręcz niekiedy niemożliwym jest powtórzenie sposobu wydobywania dźwięku danego wirtuoza. Podstawą są zawsze umiejętności techniczne, wrażliwość muzyczna i finezja wykonawcy, a odpowiednio dostosowane walory sprzętowe dopiero pozwalają we właściwy sposób wyeksponować i dopracować oczekiwany brzmieniowy rezultat. Dlatego poza czytaniem poradników i wypowiedzi na forach internetowych w temacie dobierania instrumentów i dodatków do nich, warto przede wszystkim poświęcić czas na systematyczne doskonalenie umiejętności gry.

3 utwory:

  1. Jimi Hendrix - “Purple Maze”

  2. Guns N’ Roses - “Sweet Child O’ Mine”

  3. Pat Metheny Group - “Have You Heard”

 

Za pomoc w napisaniu artykułu dziękuję Szymonowi Kadejowi.