Sacrum Profanum 2019: Sąsiedztwo

Co i gdzie: festiwal Sacrum Profanum, edycja 17. pod hasłem "Sąsiedztwo", Kraków: Małopolski Ogród Sztuki, Cricoteka.

Kiedy: 27 września - 4 października 2019

Za ile: karnet normalny - 260 zł, ulgowy - 182 zł; bilety na pojedyncze koncerty: od 20 do 50 zł (+ na dwa koncerty wstęp wolny, szczegóły poniżej).


Jak tam będzie? 
Przeczytaj relacje z poprzednich edycji: 2008, 2009, 20102014 (pierwszy dzień tu), 2015, 2016, 2017, 2018

Sacrum Profanum to festiwal dla wszystkich osób spragnionych odkryć, wszystkich z otwartymi uszami i chłonnymi umysłami. To romans elektroniki, klasyki i wszelkich szalonych eksperymentów z różnorodnych muzycznych światów. Przygotujcie się na mocne wrażenia, silne doznania i wiele nowych rozważań.
W tym roku tematy przewodnie to Sąsiedztwo i Solidarność - zaproszeni twórcy odnoszą się do konieczności współistnienia i tworzenia w obliczu globalnych kryzysów XXI wieku.

Program:

Czwartek, 26 września
Wystawa Incoming - (wernisaż w środę, 25 września o 18:00, w kolejne dni - do 31 października - wystawę można oglądać od wtorku do niedzieli w godzinach 11:00-19:00), Bunkier Sztuki, bilety: 12 zł normalny, 6 zł ulgowy
Partnerem wystawy jest Unsound Festiwal. Jej pełny tytuł to “Richard Mosse - Przybywający/Incoming”, jest zilustrowana muzyką Bena Frosta. Muzyka składa się z nagrań terenowych i elektroniki a Richard Mosse, artysta fotograf, wedle słów organizatorów przygląda się temu, w jaki sposób widzimy ofiary kryzysu uchodźczego, jak postrzegamy człowieka w sytuacji wygnania, wysiedlenia i migracji.

Wystawa Sanktuarium - do 3 listopada, od wtorku do niedzieli w godzinach 11:00-19:00), Bunkier Sztuki, bilety: 12 zł normalny, 6 zł ulgowy
Pierwsza indywidualna prezentacja twórczości Anny Stwiertni w publicznej instytucji kultury. Jest to absolwentka krakowskie Akademii Sztuk Pięknych, a w ramach tej wystawy przekształci dolną galerię Bunkra Sztuki w nową odsłonę nowojorskiego Sanctuary Club (1969-1972), pionierskiej i bardzo popularnej gejowskiej dyskoteki mieszczącej się w opuszczonym luterańskim kościele.

Piątek, 27 września
Spotkanie: Australijska scena muzyki eksperymentalnej - 17:00 Pauza HUB
Przygotowane we współpracy z magazynem “Fragile” spotkanie z Anthonym Paterasem, Natashą Anderson i Mikem Majkowskim na temat muzyki eksperymentalnej w Australii poprowadzi Tomasz Grzegorczyk.

Koncert: Pseudacusis - 19:00 Małopolski Ogród Sztuki, bilety: normalny 40 zł, ulgowy 28 zł
Natasha Anderson
, australijska autorka instalacji dźwiękowych, flecistka, improwizatorka wykona utwór stworzony na zamówienie Sacrum Profanum i Inland Concert Series, “Nor Girdling Gnaw” na violę d’amore (“altówka miłosna” lub “amorka” - instrument smyczkowy z rodziny viol, który wyszedł z użycia pod koniec XVIII wieku) i sześciokanałową elektronikę.
Następnie jej niemal stały współpracownik, Anthony Pateras, wykona tytułowy “Pseudacusis” - halucynacje audio na elektroakustyczny septet. Jest to utwór, jak ów opis wskazuje, wywołujący halucynacje dźwiękowe i wykorzystujący przestrzenną projekcję dźwięku. Projekt powstał we współpracy z Sanatorium Dźwięku w ramach projektu Musica Sanae. Zagrają, oprócz autora na fortepianie i elektronice, Lucio Capece na klarnecie, Gerard Lebik na saksofonie i elektronice, Mike Majkowski na kontrabasie, Riccardo La Foresta na perkusji, Deborah Walker na wiolonczeli oraz Lizzy Welsh na skrzypcach. Dodatkowo z taśmy usłyszymy Judith Hamann na wiolonczeli, Jonathana Heilbrona na kontrabasie, Scotta McConnachie na skasofonach, Marię Moles na instrumentach perkusyjnych i Erkki Veltheim na skrzypcach.

Koncert: Encumbrance - 21:30 Cricoteka, bilety: wstęp wolny
Anton Lukoszevieze
na wiolonczeli, Wolfram przy elektronice i Zespół wokalny Gęba wykonają dwa utwory Zbigniewa Karkowskiego, absolwenta krakowskiej Akademii Muzycznej, twórcy muzyki eksperymentalnej i bardzo głośnej. Będzie to “Nerve Cell_0” (na wiolonczelę i elektronikę, 2012) oraz tytułowy “Encumbrance” na zespółwokalny i elektronikę (2009).

Sobota, 28 września
Warsztaty dla dzieci: Zróbmy sobie bębenek - 14:00 Cricoteka, bilet - bezpłatne wejściówki do pobrania tu
Warsztaty konstrukcyjno-muzyczne dla dzieci od 6 lat poprowadzi animatorka kultury Anna Kwiatkowska.

Koncert: Bodies of Noise - 18:00 Małopolski Ogród Sztuki, bilety: 50/35 zł
Zespół Kwadrofonik czyli absolwenci Uniwersytetu Muzycznego Frydreryka Chopina w Warszawie współtworzących wcześniej Lutosławski Panio Duo oraz duet perkusyjny Hob-beats Duo zagra trzy utwory w towarzystwie Angelici Castelló (kompozytorki i artystki dźwiękowej z Meksyku, zajmującej się elektorniką). Zaprezentują:
”We called it utopia” - utwór Laure M. Hiendl na fortepianowo-perkusyjny kwartet, elektronikę i video (2019, premiera polska), eksplorujący przestrzenie pomiędzy instrumentami i elektroniką jako instrumentem;
”Three Lines of Flight” - zamówiony przez festiwal Sacrum Profanum utwór Patricka Higginsa, lidera zespołu ZS, na dwa fortepiany i dwa zestawy instrumentów perkusyjnych (2019),
oraz tytułowy “Bodies of Noise” napisany przez Castelló na dwa fortepiany, dwa zestawy instrumentów perkusyjnych, odtwarzacze kaset, radia i elektronikę, również na zamówienie festiwalu, dla zespołu Kwadrofonik.

Koncert: Oscillum - 21:00 Cricoteka, bilety: 30/21 zł
Zespół Antona Lukoszevieze, Apartment House, wykona kompozycje twórców litewskich, bezpośrednio nawiązując do idei przewodniej festiwalu - sąsiedztwa. Będą to:
- tytułowe “Oscillum” Egidji Medekšaitė, artystki bazującej na fakturze i wypracowanym brzmieniu, na wiolonczelę i elektronikę (2008, premiera polska);
- “Canon Super Slendro” Rytisa Mažulisa, radykalnego minimalisty, na kwartet smyczkowy (2009, premiera polska);
- “Fluorescences” Antanasa Rekašiusa, znanego z niecodziennych rozwiązań, szczególnie w kwestii artykulacji i barwy dźwięku, na wiolonczelę i syntezator (1981, premiera polska);
- “…” Juliusa Aglinskasa, minimalisty romantycznego, na kwartet smyczkowy (2016, premiera polska);
- “Homage to Philips Corner” Jurgisa Mačiūnasa, założyciela Fluxusu - międzynarodowego ruchu artystycznego patronującego działaniom wielu dziedzin i artystom, których łączyło przekraczanie wąskich specjalności, specyficzny humor i dystans do tradycyjnej sztuki, w wersji na wiolonczelę i fortepian (1962, premiera polska).
Dodatkowo grupa wykona także utwór powstały we współpracy ze Zbigniewem Karkowskim - “Field” na kwartet i taśmę (2006).

Niedziela, 29 września
Warsztaty dla dzieci: Nastroje muzyki - 11:00 Cricoteka, bilety: bezpłatne wejściówki do pobrania tu
Tym razem Anna Kwiatkowska wraz z dziećmi spróbuje zaprezentować nastroje muzyki w pracach plastycznych.

Koncert: Dossier - 17:00 Cricoteka, bilety: 20/14 zł
Solowy występ Patricka Higginsa, który zaprezentuje swoją ostatnią solową płytę, zatytułowaną właśnie “Dossier”. Jest to czteroczęściowa kompozycja na gitarę elektryczną, elektronikę i reagującą na dźwięk projekcję video. Gitarą artysta kontroluje sample, muzyka będzie w całości wykonana na żywo.

Koncert: Holy Presence - 19:00 Małopolski Ogród Sztuki, bilety: 40/28 zł
Jeden z czterech programów powstałych we współpracy z wybitnym wiolonczelistą, Antonem Lukoszevieze. Usłyszymy dwa utwory litewskich minimalistów: “De Plus en Plus” Rytisa Mažulisa na 9 wiolonczel (2017, premiera polska) oraz “Psalms_cellos” Justė Janulytė na 8 wiolonczel (2008). W pierwszym z nich słuchaczy do sampozapomnienia mają doprowadzić wielowarstwowo powtarzalne struktury ulegające powolnym permutacjom i przesunięciom. W drugim wolne tempo, jednorodność brzemienia i skrajny redukcjonizm prowadzą do błądzenia percepcji i zaburzeń postrzegania czasu.
Następnie znów, jak rok wcześniej, będziemy mieli okazję usłyszeć utwory Juliusa Eastmana, stawiającego na organiczny maksymalizm. Preludium wokalne - “Prelude to the Holy Presence of Joan d’Arc” wykona Sofia Jernberg, współpracująca z Fire! Orchestra. Sam zaś “Holy Presence of Joan d’Arc” podbije jeszcze wiolonczelową stawkę tego wieczoru - będzie ich potrzeba aż 10.
Na wiolonczelach zagrają, oprócz Antona Lukoszevieze: Jakub Gajownik, Jakub Gucik, Julia Kotarba, Monika Krasicka, Marcin Kusek, Łukasz Laxy, Aleksandra Lignar, Mateusz Mańka, Martyna Sołtys - młodzi krakowscy muzycy.

Koncet: Diffractions - 21:00 Radio Kraków, studio koncertowe im. Romany Bobrowskiej, bilety: wstęp wolny
Trio IPT składające się z Szymona Wójcińskiego (fortepian, instrumenty klawiszowe), Jakuba Bańdura (skrzypce) i Jakuba Gucika (wiolonczela) zagra materiał z płyty “Diffractions”. W swej twórczości zespół łączy swobodną free jazzową improwizację i nawiązuje do minimalizmu, sonoryzmu, sukrownencjonalizmu oraz spektralizmu.


Poniedziałek, 30 września
Spotkanie: Muzyka na Litwie - 18:00 Cricoteka
Z Antonem Lukoszevieze, Gailė Griciūtė i Arturasem Bumšteinasem będzie rozmawiał Antoni Michnik z magazynu “Glissando”.

Koncert: Inward Music - 19:00 Cricoteka, bilety: 30/21 zł
Kolejny program powstały w ramach rezydencji artystycznej we współpracy z Antonem Lukoszevieze. Na potrzeby festiwalu reaktywowano zespół Works&Days, któremu przewodzi Arturas Bumšteinas. Zagrają dwa utwory powstałe na zamówienie Sacrum Profanum:
- “of a far-off” napisany przez Gailė Griciūtė, na gitarę akustyczną, wiolonczelę i flet (2019)
- “vvalking along” Bumšteinasa, na improwizujących solistów i nagrania terenowe przypadkowej muzyki (2019).
W skład występującej grupy wchodzą: Anton Lukoszevieze na wiolonczeli i kanklesie (to tradycyjny instrument litewski), Gailė Griciūtė na fortepianie i angklungu (tradycyjny instrument indonezyjski), Artūras Kažimėkas na klarnecie basowym, gitarzysta Dominykas Norkūnas, Mėta Gabrielė Pelegrimaitė na fletach oraz realizator dźwięku Jurgis Tamošiūnas.

Koncert: Exploratory - 21:30 Małopolski Ogród Sztuki, bilety: 40/28 zł
Wśród stałych gości festiwalu znajduje się także Arditti Quartet. Tym razem pomoże publiczności odkryć granice percepcji i wytrzymałości przy pomocy utworów:
- “Exploratory, Rhine version ‘Looking for Daniel’” Phila Niblocka, specjalisty od mikrotonów i muzyki dronowej, na orkiestrę, w wykonaniu na 5 kwartetów smyczkowych (2019, polska premiera);
- “Sivunittinni” Tanyi Tagaq, innuickiej wokalistki gardłowej, napisanego dla kwartetu smyczkowego Kronos Quartet na ich pięćdziesięciolecie - jest to wokaliza transkrybowana na partyturę;
- “Occam II” Éliane Radigue, francuskiej kompozytorki czerpiącej z natury, na skrzypce; co ciekawe, utwór jest przekazywany kolejnym wykonawcom ustnie, tym razem do Irvine Aridttiego trafił dzięki Silvii Tarozzi;
- “Disparate Stairway Radical Other” Lucii Dlugoszewskiej, awangardowej twórczyni polskiej działającej w USA, na kwartet smyczkowy. Dlugoszewska jest, jak piszą organizatorzy, “w naszym kraju zupełnie jeszcze nieznana”, zmarła w roku 2000 i dopiero niedawno udało się odnaleźć jej nuty.

Wtorek, 1 października
Spotkanie: Czy jest miejsce na sacrum w muzyce współczesnej?, 17:00 Cricoteka
Z prof. Robertem Piłatem (filozof) i Iwoną Lindstedt (muzykolożka) będzie o poszukiwania sacrum i współczesnych formach duchowości rozmawiać Ewa Szczecińska (Dwójka Polskie Radio).

Koncert: Litewski post-minimalizm, 19:00 Cricoteka, bilety: 30/21 zł
Jak nietrudno się domyślić, jest to również występ nawiązujący do tematu przewodniego, w ramach którego organizatorzy zapoznają widownię Sacrum Profanum z twórczością litewską. Dwa lata wcześniej w podobny sposób zaprezentowany był “Rumuński spektralizm”, w tym roku zobaczymy “Litewski post-minimalizm”. Spółdzielna Muzyczna contemporary ensemble wykona utwory:
- “Reflections” Dominykasa Digimasa, budującego gęste, dronowe masy dźwięku, na zespół i taśmę (2014);
- “Nigamagamini” Egidiji Medekšaitė, specjalizującej się w uwydatnianiu brzmienia i faktury dźwięku, na flet i taśmę (2014, premiera polska);
- “Loop in D-minor” Antanasa Kučinskasa, twórcy korzystającego z repetycji, na skrzypce, wiolonczelę i fortepian (2004);
- “Psalms” Justė Janulytė, radykałki operującej statyczną formą, na gitarę elektryczną i taśmę (2018);
- “ASMR” Andriusa Arutiuniana, na zespół i taśmę (2016, premiera polska) - jak sama nazwa wskazuje utwór nawiązuje do relaksujących, sprawiających przyjemność odgłosów ostatnimi laty podbijających internet;
- “Kōan” Rity Mačiliūnaitė, również zwolenniczki repetycji, na klarnet, altówkę i fortepian (2012, premiera polska)
- “Tapisserie” Justiny Repečkaitė, która w swej twórczości w skalkulowany sposób balansuje wszelkie ważne aspekty, co skutkuje kompozycjami o swoistej monumentalności, na flet, klarnet, fortepian, skrzypce i wiolonczelę (2015, premiera polska)
- “F” Juty Pranulytė, na fortepian (2018, premiera polska);
- “Then at one point I did not” Rūty Vitkauskaitė, również korzystającej z brzmień dronowych, na wiolonczelę i perkusję (2011, premiera polska).

Koncert: Accordrone - 21:30 Małopolski Ogród Sztuki, bilety: 40/28 zł
Na poprzedniej edycji festiwalu mieliśmy okazję usłyszeć znakomity utwór Juliusa Eastmana, “Evil Nigger” w wersji na trzy kwartety smyczkowe w wykonaniu Arditti Quartet. Tym razem organizatorzy zamówili aranżację na cztery… akordeony. Przygotował ją Piotr Peszat, a wykonają - Maciej Frąckiewicz i Rafał Łuc. Ów duet tego samego wieczoru zagra także kompozycję napisaną, także specjalnie dla nich na zamówienie festiwalu, Katarzyny Głowickiej, przedstawicielki polskiego minimalizmu, “Farewell River”, na dwa akordeony i elektroakustykę (którą zajmie się sama kompozytorka).
Dopełnieniem koncertu będą kompozycje twórców litewskich - “Sattva” Egidiji Medekšaitė na akordeon i taśmę (2018, polska premiera) oraz tytułowy “Accordrone” Antanasa Jasenki, jak sama jego nazwa wskazuje, łączący brzmienie akordeonu z dronowym, na akordeon i taśmę (2019, premiera polska). Taśmę realizował będzie Piotr Peszat.


Środa, 2 października
Spotkanie: Muzyka i migracja - 16:00 Cricoteka
Dyskusję o twórczości muzycznej w dobie globalnej reorientacji poprowadzi Monika Żyła z magazynu “Glissando”. Wezmą w niej udział: Katarzyna Głowicka (Haga), Wassim Ibrahim (Kraków), Wojtek Blecharz (Berlin) i Renāte Stivriņa (Kraków). Rozważania dotyczyć będą sposobów słuchania muzyki w mobilnym świecie, wpływu ciągłego przemieszczania się na przesuwanie granic tożsamości, twórczego potencjału zderzenia rzeczywistości ze światem wirtualnym oraz instytucji festiwalu i jej wpływu na globalizację współczesnej muzyki.

Koncert: Why patterns? - 19:00 Cricoteka, bilety: 30/21 zł
Wracamy do twórczości Lucii Dlugoszewski - tym razem usłyszymy “Tight Rope” i “Openings of the (Eye)” (1968, 1951 polskie premiery) w wykonaniu Hashtag Ensemble w towarzystwie improwizowanego tańca. Bowiem muzyka kompozytorki często powstawała do choreografii jej męża, Ericka Hawkinsa.
Muzycy wykonają też kompozycję “Why Patterns?” (na trio, 1978) Mortona Feldmana, z którym Dlugoszewski poznała się w środowisku związanym z eksperymentalną nowojorską szkołą kompozytorską.

Koncert: Inescapable Spiral - 21:30, Małopolski Ogród Sztuki, bilety: 40/28 zł
International Contemporary Ensemble
przedstawi program wychodzący poza kanon i zacierający granice pomiędzy muzyką współczesną a alternatywną. Usłyszymy utwory:
- “Inescapable Spiral” stworzony przez Nicole Mitchell, amerykańską kompozytorkę jazzową, na zlecenie ICE Ensemble ze wsparciem Oscara Gerardo (2017, polska premiera);
- “ha yeom” Okkyung Lee, wiolonczelistki, improwizatorki i kompozytorki korzystającej z rozszerzonych technik wykonawczych, łączącej jazz, klasykę, muzykę koreańską i noise (2016, polska premiera)
- “Stimm(i)[u]ung” Wojtka Blecharza, traktującego muzykę jako świadectwo własnego życia, przeżywania, poznawania i przemyśleń, a proces komponowania jako zmaganie się z ciałem instrumentu; utwór na odwróconą wiolonczelę i 2 do 4 instrumentów powstał na zamówienie festiwalu Sacrum Profanum, a wokół całego procesu twórczego, nad którym, łącznie z premierą, czuwa autor, powstanie film dokumentalny (reżyseruje Piotr Stasik);
- “Broken Then Fixed Then Broken” Anthony’ego Paterasa, Australijczyka tworzącego pod wpływem doświadczeń z muzyką swobodnie improwizowaną i elektroakustyczną (2009, premiera polska);
- “Buffalo Jam” Pauline Oliveros, będący ćwiczeniem z głębokiego słuchania (1982, premiera polska);
- “Therefore I Was” Ashley Fure, artystki i kompozytorki z USA (2012, premiera polska);
- “Gated Eclipse” Maria Diaz de Leon, eksplorującego związki muzyki elektronicznej ze współczesną, od IDM po noise (2006, premiera polska).


Czwartek, 3 października
Koncert: Studie in form - 19:00 Cricoteka, bilety: wstęp wolny
Reinhold Friedl
z zespołu Zeitkratzer na fortepianie preparowanym zagra:
- “Studie in Form” Romana Haubenstocka-Ramati, Polaka o żydowskim rodowodzie, pioniera na polu partytur graficznych (1954, światowa premiera w setną rocznicę urodzin artysty)
- “The Spaces³Laurie Schwartz (1996, premiera polska);
- “Early Floating” Lucii Dlugoszewski (1961, premiera polska);
- “Catch 2” Romana Haubenstocka-Ramatiego, polskiego i austriackiego kompozytora żydowskiego pochodzenia (1968);
- “Klavier Utopie” rumuńskiej spektralistki Any-Marii Avram na taśmę i fortepian (2017, polska premiera);
- “An American Dream” Mario Bertonciniego, włoskiego kompozytora i pianisty (1974).

Koncert: Inni ludzie - 21:30 Małopolski Ogród Sztuki, bilety: 50/35 zł
Artur Zagajewski
, polski kompozytor, napisał utwór do fragmentów książki Doroty Masłowskiej, “Inni ludzie”, dla grupy Małe Instrumenty. Program został zamówiony przez festiwal Sacrum Profanum i nosi tytuł “POWERBIT!”. Twórca odwołuje się w nim do tradycji Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia i rzeźb dźwiękowych Harry’ego Bertoia. Dopełnieniem wieczoru będzie utwór lidera Małych Instrumentów, Pawła Romańczuka, “Metale”, również napisany na zamówienie Sacrum Profanum.


Piątek, 4 października
Koncert: House of Low Culture - 19:00 Małopolski Ogród Sztuki, bilety: 50/35 zł
Anji Cheung
, artystka poruszająca się w kręgach industrialnego gotyku będzie śpiewać, recytować i krzyczeć na tle dronów i pulsującej elektroniki w swoich utworach: ”Seven are the Veils” i “Decan of Heart’s Blood” (2018, polskie premiery). Heather Leigh wykona “Throne” (2018, premiera polska) grając na zawodzącej hawajskiej gitarze elektrycznej. Aaron Turner zagra na gitarze “Repression’s Blossom” i Interminable Conniption" (2019, polskie premiery). Mick Barr zaprezentuje swój repetytywny utwór minimalistyczny “Plvence Abrost R Msitloun” (2019, premiera światowa, utwór na zamówienie festiwalu Sacrum Profanum) również na gitarę elektryczną. Mario Diaz de Leon wykona zaś “Body Pulse Prism” (2019, premiera polska).

Posłuchaj: